10 juni 1956: extreme hagel brengt Drenthe enorme schade

Foto boven: Bericht uit de Telegraaf van 11 juni 1956 - Delpher

De tegenstellingen in het weer in Nederland kunnen in het eerste deel van de zomer enorm zijn. Ook dit jaar maken we dat mee. Hebben we in mei al dagen met temperaturen tot 34 graden meegemaakt, nu in juni wordt het de komende dagen niet warmer dan 17 of 18 graden. Maar is een nieuwe periode met warm zomerweer ook alweer in zicht.

Soms zien we dergelijke tegenstellingen op één en dezelfde dag. En is het in het kleine Nederland bijna zomer en ‘winter’ tegelijkertijd. Een mooi voorbeeld van zo’n extreme tegenstelling deed zich op 10 juni 1956 voor, nu bijna 70 jaar geleden.

Bericht uit de Telegraaf van 11 juni 1956 - Delpher

Tussen 11,6 en 25,3 graden

Was het die dag in het noorden zomerweer met veel zon en temperaturen tot 25 graden, in de rest van het land was het grijs, viel vaak regen en lagen de temperaturen meer dan 10 graden lager. In Maastricht werd het niet warmer dan slechts 11,6 graden, een heel verschil met de 25,3 graden die in Joure werden gemeten. Op de scheidslijn tussen de twee luchtsoorten kwam het in delen van Drenthe tot zeer zwaar onweer, met enorme hagel en grote schade tot gevolg.

Advertentie

Het was een zondag in Nederland en de weerkaarten zagen er meeslepend uit. In de dagen voorafgaand aan deze bijzondere dag was een lagedrukgebied (tot op grote hoogte gevuld met koude lucht) van de zuidpunt van Groenland, via Ierland en het Verenigd Koninkrijk naar Nederland getrokken. Boven onze hoofden snoerde zich op 8 juni een bel met bovenluchtkou af, een zogenoemde koudeput. Die koudeput kwam op 9 juni boven Midden-Frankrijk en het Alpengebied terecht. Bij ons werd de wind daardoor noordelijk.

Warme lucht kwam via Scandinavië naar ons toe

Nu had zich, voordat de put boven Nederland terechtkwam, boven het oosten van Europa een flinke hoeveelheid warme lucht opgehoopt, die met zuidelijke winden was komen opzetten. Aan de noordflank van een lagedrukgebied, dat zich boven Polen vormde, stroomde deze lucht met een daar naar oost draaiende wind Scandinavië binnen en maakte vervolgens de bocht richting het noorden van Nederland. Bij ons kwam die warme lucht op de 10^e aan.

De warme lucht stroomde het noorden van het land binnen, terwijl het lagedrukgebied, dat eerder boven Polen was ontstaan, naar het westen trok. Het kwam precies boven Nederland terecht en vormde de scheiding tussen de warme lucht, die het noorden met een noordoostelijke wind binnenstroomde, en de veel koudere lucht die in de rest van het land aanwezig was, bij een wind, die uit richtingen tussen noord en west waaide.

Boven Drenthe vormde zich een waanzinnige bui

Het moet een bijzondere ervaring zijn geweest. Terwijl in het noorden de zon scheen en het heerlijk weer was met temperaturen die de zomerse grens van 25 graden benaderden, was het in het midden en zuiden bewolkt en viel daar vaak regen. In het zuidoosten kwam zelfs meer dan 25 millimeter omlaag. Geen wonder dat het in Maastricht slechts 11,6 graden werd.

Advertentie

Op de scheidslijn tussen de warmte in het noorden en de ‘kou’ in de rest van het land vormde zich in Drenthe een waanzinnige onweersbui, die aan het einde van de middag en in het begin van de avond toesloeg. Het moet een mastodont zijn geweest. In de delen van de provincie, die erdoor werden getroffen, werd het aardedonker. Een apocalyptisch noodweer volgde.

Enorme hagel richtte grote schade aan

In de gemeenten Ruinerwold, Ruinen en Dwingeloo ontstond door enorme hagel (er werden hagelstenen met een doorsnede tot 5 centimeter gevonden) grote schade aan ruiten, gewassen en natuur. Vele bomen werden ontworteld. Plaatselijk lag de hagel 10 tot 13 centimeter dik.

Hier en daar waaiden hoogspanningsmasten om, waardoor stroomkabels op de grond kwamen. Het verkeer op de weg Meppel-Beilen-Assen viel door ontwortelde bomen helemaal stil.

In het gebied Emmen-Witteveen-Wijster kwam het zelfs tot hagelstenen met een dikte van 7 centimeter. Hier ontstond grote schade aan dakpannen, gingen eveneens talloze ruiten stuk en raakte veel vee, dat in de velden stond, door de zware hagel gewond. Uiteraard viel er ook veel regen en glibberden de koeien na afloop door de met water verzadigde wei.

Het was de opmaat naar een draak van een zomer

Een dag later was de warmte alweer voorbij, maar viel nog steeds veel regen. Het was de opmaat naar een draak van een zomer. Een maand na het noodweer van Drenthe werd het noorden van het land alweer door een hagelstorm getroffen, met enorme schade tot gevolg. En in augustus was er – midden in de zomer – zelfs een heuse zomerstorm. Het warme weer in het noorden op 10 juni was feitelijk een van de weinig hoogtepunten in een verder mislukt zomerseizoen.

Wat dat betreft, lijken de vooruitzichten in Nederland dit jaar duidelijk beter. Want het mag deze week dan koel en buiig zijn, een terugkeer van de zomer is vanaf het weekend alweer in zicht.