Zware storm IJsland door depressie met restanten van Isaias

Foto boven: Isaias, toen de storm zich nog boven de Golf van Mexico bevond - GOES

Het Atlantische orkaanseizoen heeft tot nu toe slechts één orkaan opgeleverd, maar die heeft zich wel laten gelden. Nadat Isaias vorige week de Amerikaanse Golfkust trof en vervolgens over het zuidoosten van de Verenigde Staten trok, kregen zijn restanten boven de Atlantische Oceaan een tweede leven.

Ze raakten betrokken bij de ontwikkeling van een uitzonderlijk diepe stormdepressie, die gisteren op IJsland extreem veel wind, een uitzonderlijk lage luchtdruk, regen en sneeuwstormen veroorzaakte. Ook op het weer bij ons is de invloed ervan indirect merkbaar.

Isaias, toen de storm zich nog boven de Golf van Mexico bevond - GOES

Lang bleef het stil

Lang bleef het dit jaar opvallend stil in de Atlantische sector. Er ontstonden wel tropische stormen, maar de stap naar een orkaan bleek steeds te groot. Zelfs september, normaal gesproken de drukste maand van het seizoen, ging zonder orkanen voorbij.

Advertentie

Pas in oktober doorbrak Isaias die stilte. En voorlopig is het bij die ene orkaan gebleven. In het overzicht van het Amerikaanse National Hurricane Center, bijgewerkt tot woensdagavond 14 oktober, staan negen benoemde stormen. Alleen Isaias bereikte orkaansterkte.

Na de Verenigde Staten was het nog niet voorbij

Isaias kwam vrijdag 9 oktober als een orkaan van de tweede categorie bij de kust van de Florida Panhandle aan land. De storm veroorzaakte schade, overstromingen en grootschalige stroomuitval. Vervolgens trok het systeem verder het zuidoosten van de Verenigde Staten in. De wind nam af, maar de regen en het risico op tornado’s bleven nog een tijd aanwezig.

Daarmee leek het bestaan van Isaias wel voorbij. Boven land ontbreekt immers het warme zeewater waaraan een orkaan zijn energie ontleent. De oorspronkelijke structuur valt dan geleidelijk uiteen.

Toch betekende het verdwijnen van de orkaan niet dat ook zijn invloed op het weer ophield. De restanten van de orkaan trokken naar het noordoosten en kwamen ten oosten van de Amerikaanse kust weer boven de Atlantische Oceaan terecht. Daar begon een volgend hoofdstuk. De meteorologische dienst van de Faeröer wees afgelopen zaterdag al op de mogelijkheid dat het systeem, nu als een ‘gewone’ depressie, opnieuw zou uitdiepen en richting IJsland zou trekken.

Advertentie

Een andere motor neemt het over

Boven de oceaan raakten de restanten van Isaias ten oosten van Canada verweven met een frontale depressie die zich in een krachtige straalstroom bevond. Het aanwezige tropische vocht en de warmte droegen aan de ontwikkeling van dat systeem bij. De nieuwe depressie groeide vervolgens bijzonder snel tot een zware storm uit.

De wisselwerking met de straalstroom en de temperatuurverschillen boven de oceaan dreven de ontwikkeling ervan verder aan. De Met Office sprak in dit verband van explosieve cyclogenese: een zeer snelle daling van de luchtdruk in de kern van de depressie. In de verwachting van woensdag werd een daling van ongeveer 30 hPa binnen 24 uur genoemd. Sommige berichten spraken in dit verband ook van een bomcycloon.

IJsland krijgt de volle laag

De extreem diepe depressie trok gisteren over IJsland. Eerst kregen delen van het zuiden zware storm en regen te verwerken. Voor Zuid-IJsland gold code oranje, met verwachte gemiddelde windsnelheden van 18 tot 28 meter per seconde, overeenkomend met windkracht 8 tot 10. Plaatselijk werden windstoten boven 40 meter per seconde verwacht. Dat laatste komt overeen met ruim 144 kilometer per uur.

Een deel van de Ringweg in het gebied tussen Markarfljót en Vík werd afgesloten. Later op de dag kon de weg weer worden geopend, maar op andere plaatsen namen de problemen juist toe.

Aan de achterzijde van de depressie stroomde vanuit het noorden koude lucht binnen. De combinatie met de aanwezige neerslag leidde tot sneeuwstormen, eerst in het noordwesten en vervolgens verder naar het oosten. Op bergwegen kwamen sneeuw, gladheid en sneeuwpap voor. Ook werden verschillende binnenlandse vluchten geannuleerd.

Spijkerbanden mochten alvast

Hoe winters de omstandigheden uiteindelijk konden worden, bleek ook uit een mededeling van de politie in de Westfjorden, in het noordwesten van IJsland. Die liet vooraf weten niet op te treden tegen automobilisten die alvast spijkerbanden monteerden.

Het reguliere seizoen daarvoor begint pas op 1 november. Maar als de rijomstandigheden erom vragen, mogen spijkerbanden ook eerder worden gebruikt. Met de verwachte sneeuw en gladheid, vooral op bergpassen, maakte de politie duidelijk dat automobilisten die voorzorgsmaatregel konden nemen.

Ook dat was een bijzonder vervolg voor een systeem dat enkele dagen eerder nog tropische lucht en zware regen over het zuiden van de Verenigde Staten verspreidde.

Uitzonderlijk lage luchtdruk

Ook de luchtdruk maakte deze storm bijzonder. De Met Office verwachtte bij het naderen van IJsland een kerndruk van ongeveer 937 hPa. De IJslandse weerdienst noemde later zelfs verwachte waarden tot ongeveer 934 hPa. Ter vergelijking: volgens de Met Office lag het bestaande IJslandse oktoberrecord rond 938 hPa. Daarmee kwam een nieuw oktoberrecord in beeld. Of dat daadwerkelijk is gevestigd, moet uit de gecontroleerde waarnemingen blijken.

Vanochtend verplaatst de depressie zich verder naar het noordoosten, richting de Noorse Zee. Op IJsland houden het noorden en oosten eerst nog sneeuw en harde wind. In de loop van de dag nemen de wind en neerslag geleidelijk af.

Ook Europa merkt de invloed

De invloed van de depressie bleef overigens niet tot IJsland beperkt. Noordwest-Schotland kreeg gisteren eveneens veel wind. Verder naar het zuiden en oosten, onder meer boven het westen van het Europese continent, voerde de zuidwestelijke stroming aan de voorzijde van het systeem juist zachte lucht aan. Daarin kan het bij ons vandaag 18 tot plaatselijk 21 graden worden.

Het bijbehorende koufront brengt ons land morgen wat regen. Achter het koufront draait de wind naar het noordwesten en stroomt koelere lucht binnen. Aan zee kan de wind tijdelijk tot kracht 6 aantrekken.

Daarna lijkt het weer juist tot rust te komen. Achter de diepe depressie bouwt zich bij het Verenigd Koninkrijk een krachtig hogedrukgebied op. Ook bij ons wordt het na de buien van zaterdag overwegend droog, met meer ruimte voor de zon en temperaturen rond normaal.