Orkaanseizoen verloopt tot nu toe in grote rust

Foto boven: Satellietfoto van de enige tropische storm tot nu toe, Arthur - NASA

Sinds de start van het Atlantische orkaanseizoen op 1 juni zijn we nu 6 weken verder. In die periode is nog vrijwel niets gebeurd. De teller staat op één storm, aan de noordwestrand van de Golf van Mexico, bij Mexico en de Verenigde Staten.

Dat het seizoen mogelijk rustiger dan gebruikelijk zou gaan verlopen, was dit voorjaar al duidelijk toen de belangrijkste weerkundige centra met hun verwachtingen naar buiten kwamen. Bijna allemaal kwamen ze op een seizoen uit dat kalmer dan normaal zou verlopen.

Satellietfoto van de enige tropische storm tot nu toe, Arthur - NASA

Oorzaak van de rust is El Niño

Belangrijkste oorzaak van de rust is de sterke El Niño die zich op enige afstand van de Atlantische sector op de Grote Oceaan afspeelt. Bij de reactie van de atmosfeer op het warme water langs de evenaar, in het zeegebied tussen Zuid-Amerika aan de ene en Indonesië en Australië aan de andere kant, horen daalbewegingen in de lucht boven het belangrijkste gebied voor de ontwikkeling van de orkanen. De buien, die voor de vorming van de stormen nodig zijn, kunnen zich in dit gebied dan minder makkelijk manifesteren. De kans op het ontstaan van orkanen is hiermee duidelijk kleiner dan in jaren waarin El Niño geen rol speelt.

Advertentie

Daarbij komt dat zich de afgelopen tijd ook grote wolken Saharastof van oost naar west over het gebied van de orkanen hebben geplaatst. Saharazand in de lucht werkt letterlijk als zand in de motor voor zich ontwikkelende tropische systemen. Er zijn uit het verleden voorbeelden bekend van orkanen die op een wolk Saharastof botsten en daarbij letterlijk instortten en in nog geen dag tijd ongeveer 90 procent van hun kracht verloren. Dat zand werkt een zeer effectieve rem.

Tot nu toe was er nog maar één tropische storm

Het is dit seizoen tot nu toe dus nog maar tot de vorming van één tropische storm gekomen, aan de noordwestrand van de Golf van Mexico. Het restant van een ander tropisch systeem, afkomstig van de Grote Oceaan aan de andere zijde van Mexico en bezig aan een oversteek naar de Golf van Mexico, was ervoor nodig. Met hulp van die restanten kon tropische storm Arthur ontstaan. Overstromingen in het noordoosten van Mexico en het zuidwesten van de VS waren er het gevolg van. De wind rond de kern bereikte korte tijd stormkracht.

Op dit moment houdt het National Hurricane Center in Miami twee buiengebieden in de gaten. Het ene ligt ten zuiden van de Kaapverdische eilanden en trekt daar naar het westen. De kans dat dit systeem zich beter organiseert, wordt op slechts 10 procent geschat. Een ander systeem ligt bij het noorden van Florida. De kans op verdere ontwikkeling hiervan is 20 procent.

Er komen later wel degelijk orkanen

Dat het nu in de Atlantische sector zo stil is, wil niet zeggen dat dit de rest van de zomer ook zo blijft. Er worden de komende weken, tijdens het hoogtepunt van het seizoen, wel degelijk meerder orkanen verwacht, mogelijk ook sterke orkanen. Maar de consensus is wel dat het er minder zullen zijn dan in voorgaande, vaak actieve Atlantische seizoenen.

Advertentie

Voor ons in Nederland vormen orkanen overigens vrijwel nooit een bedreiging. Als ze al in de buurt komen, dan gaat het altijd om restanten waaruit zich dan een ‘gewoon’ lagedrukgebied heeft gevormd, dat natuurlijk wel regen en wind met zich kan meebrengen.

Bij ons brengen orkaanrestanten soms nazomerweer

Wat in het najaar wel vaker gebeurt, is dat zo’n lagedrukgebied op de centrale delen van de Oceaan een tijdje voor anker gaat. Boven Europa draait de wind in dat geval naar zuidelijke richtingen en wordt warme lucht (ook in de hoge delen van de atmosfeer) naar het noorden geduwd. Dan gebeuren twee dingen. Niet alleen schieten de temperaturen bij ons in dat geval flink omhoog, ook ontstaat door de aanvoer van warme lucht in de hogere delen van de atmosfeer boven het continent een hogedrukgebied. Dat ons ook nog eens zonnig weer brengt. Zo’n lagedrukgebied ver weg kan bij dus een periode met (na)zomerweer brengen.