Nieuw bewijs gevonden voor mogelijke instorting AMOC

Foto boven: Het noordelijke deel van de AMOC - R. Curry

Er is nieuw bewijs gevonden dat de AMOC, een systeem van zeestromen in de wereldwijde zeeën, in de loop van deze eeuw mogelijk op instorten staat.

Zo’n instorting zou grote gevolgen voor het wereldwijde klimaat hebben, met name in Europa, de beide Amerika’s en in Afrika. Zo zouden de winters in Noordwest-Europa door het instorten van de Warme Golfstroom stukken kouder worden en de zomers veel droger. Ook zou de ITCZ, de gordel met onweersbuien die de tropen van neerslag voorziet, op een andere plek komen te liggen en zou de zeespiegel met 50 tot 100 centimeter extra kunnen stijgen.

Het noordelijke deel van de AMOC - R. Curry

De AMOC speelt een grote rol in het wereldklimaat

Het systeem van zeestromingen dat de AMOC wordt genoemd, speelt een grote rol in het wereldklimaat. Op de Atlantische oceaan brengen de zeestromingen warm zeewater vanuit de tropen naar het noorden, richting het Noordpoolgebied en Europa. In het poolgebied koelt dat warme water af, zakt naar beneden en stroomt als een diepe zeestroom weer naar het zuiden terug. Zo komt relatief koud water vanuit het noorden in de tropen terecht.

Advertentie

Onderzoekers zijn al tientallen jaren bezig om het toekomstige gedrag van de AMOC in beeld te krijgen. Tot nu toe lieten die onderzoeken een sterk wisselend beeld zien, variërend van nauwelijks veranderingen tot een snelle afname in de snelheid ervan, zelfs als we erin in zouden slagen om de uitstoot van CO2 in belangrijke mate terug te dringen.

Werkelijkheid en modelberekeningen op een nieuwe manier gecombineerd

In het nu verschenen onderzoek werden waarnemingen van de gedragingen van de zeestromingen op dit moment op een nieuwe manier met modelberekeningen gecombineerd. Het resultaat van deze exercitie was dat de spreiding in de uitkomsten van de berekeningen een stuk kleiner en de zekerheid ervan stuk groter is geworden. De onderzoekers vonden een teruggang in de kracht van de AMOC met 42 tot 58 procent rond het jaar 2100. Mocht de afname van de AMOC rond die tijd inderdaad zo groot zijn, dan is een volledige instorting ervan bijna niet meer te vermijden, zo stellen de onderzoekers op basis van hun bevindingen.

De Duitse professor Stefan Rahmstorf, die zich al 35 jaar met het onderzoeken van de AMOC bezighoudt, noemt de resultaten van het nieuw verschenen onderzoek in een artikel in de Engelse krant The Guardian ‘een belangrijk en zorgwekkend resultaat’. Volgens hem laten de uitkomsten zien dat de pessimistische modellen, die een sterke afname in de kracht van de AMOC verwachten, ‘helaas het meest realistisch en het best met de waarnemingen van dit moment in overeenstemming blijken te zijn’.

Kans dat we het kantelpunt al snel passeren, groeit

Rahmstorf acht de kans steeds groter dat we het kantelpunt, waarna het instorten van de AMOC onvermijdelijk wordt, ruimschoots gaan passeren. ‘Mogelijk al halverwege deze eeuw. En dat is een moment wat al behoorlijk dichtbij begint te komen’.

Advertentie

De Duitse professor zegt dat we een instorting van de AMOC ten koste van alles moeten zien te voorkomen. ‘Ik riep dat al toen we nog dachten dat de kans hierop niet meer dan 5 procent was. Dat risico vonden we toen al te hoog, gegeven de enorme impact die zo’n gebeurtenis zou hebben. Nu lijkt de kans erop al tot meer dan 50 procent te zijn gestegen’.

Belangrijke reden is dat poolregio sneller opwarmt dan de rest

Een belangrijke reden voor het vertragen van het systeem van zeestromingen is dat de noordpoolregio sneller opwarmt dan andere gebieden. Daardoor koelt het zeewater in het gebied trager af dan vroeger. Warm water heeft een kleinere dichtheid dan koud water en zakt daardoor langzamer in de diepte weg. Zoet regenwater hoopt zich hierdoor meer dan vroeger op aan het zeeoppervlak. Het zoutgehalte van het water aan de top van de oceaan neemt hierdoor af en ook dit vertraagt het wegzakken van het water in de diepte.

Een extra reden voor de bezorgdheid van Rahmstorf is dat het smeltwater, dat van de ijskap van Groenland in het zeewater terechtkomt, niet in de berekeningen is meegenomen. Dit kan betekenen dat de werkelijkheid er rond 2100 nog grimmiger uitziet dan nu al wordt verwacht.