Is de Mont Blanc 2 meter gegroeid? Of juist lager geworden?

Foto boven: De Mont Blanc - Tinelot Wittermans

De Mont Blanc blijkt bij de nieuwste meting bijna twee meter hoger te zijn dan bij een meting in 2023, was deze week te lezen. Dat klinkt alsof de Alpen flink aan het groeien zijn. Maar wie wat beter kijkt, ontdekt iets verrassends: vergeleken met vorig jaar is de hoogste berg van de Alpen juist ruim een meter lager gemeten. Hoe kan dat?

Een berg lijkt bij uitstek iets vaststaands, iets onveranderlijks. Een enorme massa rots, die hoog boven het landschap uitsteekt. Daar kun je een hoogte aan koppelen, die vervolgens op een kaart zetten en er daarna jarenlang gebruik van maken.

Bij de Mont Blanc ligt dat ingewikkelder. De hoogste berg van de Alpen draagt een witte kroon van sneeuw en ijs. En die kroon verandert voortdurend van vorm. Als landmeters de hoogte van de berg bepalen, meten ze het hoogste punt van dat veranderlijke oppervlak.

Advertentie

Bijna twee meter erbij

De laatste meting, uitgevoerd in september en op 14 oktober bekendgemaakt, kwam op 4.807,47 meter uit. Dat is 1,88 meter meer dan de 4.805,59 meter die in 2023 werd vastgesteld. Het leverde vele berichten op over een Mont Blanc die bijna twee meter was gegroeid.

Die vergelijking klopt. Toch is het verhaal hiermee niet compleet. In de oorspronkelijke meetreeks van de Franse landmeters staan namelijk ook metingen uit 2024 en 2025. In 2025 kwam de hoogte van de top nog op 4.808,76 meter uit. Vergeleken daarmee is de Mont Blanc nu juist 1,29 meter lager gemeten.

Dezelfde berg kan dus in de ene nieuwskop groeien en in een andere krimpen. Het hangt er maar van af met welk jaar je vergelijkt.

Een soort sneeuwduin

Om te begrijpen hoe dergelijke verschillen ontstaan, helpt het om de top als een soort sneeuwduin te zien. Sneeuwval kan de witte kap opbouwen. De wind kan sneeuw vervolgens weer wegblazen, over de kam transporteren of ergens anders laten ophopen.

Advertentie

Daardoor verandert niet alleen de hoogte, maar ook de vorm van de top. Het hoogste punt hoeft bij een volgende meting dus niet op precies dezelfde plek te liggen. De landmeters benadrukken dan ook dat een gemeten hoogte de toestand van de sneeuwtop op dat moment weergeeft. Vooral neerslag en wind spelen bij die veranderingen een rol.

Een hogere top betekent bovendien niet automatisch dat de hele sneeuw- en ijskap zwaarder is geworden. Door herverdeling van sneeuw kan het hoogste punt stijgen zonder dat de totale hoeveelheid sneeuw en ijs is toegenomen. Wie wil weten hoeveel sneeuw en ijs er werkelijk ligt, moet verder kijken dan alleen de hoogste centimeter.

Het weer bouwt aan de top

Al met al speelt dus ook het weer een grote rol in de hoogte van de top. De vorm en hoogte van de sneeuwtop weerspiegelen mede het weer in de voorafgaande periode.

Daarbij zijn de omstandigheden bovenop de berg heel anders dan in de dalen en op de lager gelegen gletsjers. Op bijna 4.800 meter hoogte heerst een uitgesproken koud klimaat. Bij de toelichting op de meting van 2023 sprak de gemeente Chamonix van polaire omstandigheden, waarin sneeuwval en wind de hoogte van de top snel kunnen veranderen.

Zo kan de sneeuwtop hoger worden, ook in een warmer wordende wereld. Zolang het boven maar koud genoeg is voor sneeuw, kunnen sneeuwval en de herverdeling ervan door de wind de top blijven opbouwen. Uit het hoogteverschil alleen blijkt echter niet welke weersfactor bij de verandering doorslaggevend was.

Geen thermometer op zichzelf

Daarom moeten we voorzichtig zijn met klimaatconclusies op basis van één meting. Twee meter erbij bewijst niet dat de opwarming bovenop geen rol speelt. Twee meter eraf vertelt evenmin hoeveel daarvan rechtstreeks aan hogere temperaturen is toe te schrijven.

De meetreeks is wel waardevol. Juist door steeds terug te keren, kunnen onderzoekers veranderingen volgen en proberen te verklaren. Maar daarvoor hebben ze meer nodig dan een rij hoogtegetallen.

Tijdens de laatste expeditie brachten de onderzoekers daarom ook de vorm van de sneeuwkap met dronebeelden in kaart. Met radar onderzochten ze de dikte van sneeuw en ijs en het rotsoppervlak eronder. Het Franse geografische instituut IGN voerde op de top bovendien voor het eerst een zwaartekrachtmeting uit. Herhaling daarvan kan helpen om veranderingen in de aanwezige massa te onderzoeken. Zo ontstaat geleidelijk een veel completer beeld van wat zich bovenop de berg afspeelt.

De Alpen komen nog wel omhoog

En de rotsberg zelf? Die staat ook niet helemaal stil. Delen van de Alpen worden nog altijd opgeheven. Daarbij gaat het om millimeters per jaar, met verschillen van gebied tot gebied. Voor de Berner Alpen beschrijft onderzoek van de Universiteit van Bern bijvoorbeeld een opheffing van ongeveer één millimeter per jaar. Tegelijkertijd breekt erosie het gebergte weer af.

Dat is een heel ander tempo dan de meters waarmee de gemeten sneeuwtop van de Mont Blanc kan schommelen. Geologische processen bewegen de ondergrond langzaam omhoog; het weer kan de witte kroon erboven in veel kortere tijd opnieuw vormgeven.

De Mont Blanc is dit jaar dus inderdaad hoger gemeten dan in 2023. En lager dan vorig jaar. Wie naar de berg kijkt, ziet een indrukwekkende massa die onverzettelijk lijkt. Maar helemaal bovenop ligt een landschap dat voortdurend verandert.