Ook in Europa al droogte, maar nog niet zo erg als in de VS

Foto boven: De droogtesituatie van dit moment in Europa - European Drought Observatory

Terwijl de Verenigde Staten droogterecords breekt en wetenschappers spreken van een mogelijk kantelpunt, oogt de situatie in Europa van nu op het eerste gezicht minder dramatisch. Bij ons is het continent niet in de greep van één allesoverheersende droogte en zien we geen cijfers waarbij meer dan de helft van het landgebied rood kleurt.

Maar wie beter kijkt, ziet ook iets anders. Ook in Europa is de droogte aanwezig, alleen wel gefragmenteerder, grilliger, en daardoor misschien ook verraderlijker dan in de VS.

De droogtesituatie van dit moment in Europa - European Drought Observatory

Niet één verhaal, maar vele

Volgens de laatste analyse van het European Drought Observatory is Europa opgedeeld in een mozaïek van droogtesituaties. In landen als Nederland, België en Duitsland – dichtbij huis dus – is sprake van een waarschuwingsniveau. Dit betekent dat droogte niet alleen zichtbaar is in de vorm van neerslagtekorten, maar ook dat die droogte effect heeft op bodemvocht en vegetatie.

Advertentie

Verder naar het oosten wordt die zone breder. Polen en Belarus zien de droogte toenemen, terwijl ook delen van Roemenië, Hongarije en de Balkan ermee te maken hebben.

Tegelijkertijd zijn er plekken waar het beeld juist verbetert. In delen van Centraal- en Noord-Europa en op de Balkan is sprake van herstel. Regen heeft daar de ergste droogte tijdelijk verdreven. De situatie in Europa laat zich dus niet in één simpel verhaal vangen.

De droogtemonitor voor Nederland. Ook bij ons lopen de neerslagtekorten op - KNMI

De stille droogte

Waar in de VS de droogte luid en duidelijk zichtbaar is, met lege stuwmeren en extreme hitte, speelt het proces in Europa zich op dit moment op een subtieler niveau af. Een groot deel van het continent bevindt zich in de zogeheten ‘watch’-fase: een soort waakstand. De neerslagtekorten zijn er, maar de gevolgen ervan zijn nog niet overal direct zichtbaar.

Daarmee is het risico niet minder groot. Hogedrukgebieden maken nu ook in grote delen van Europa de dienst uit. Droogte ontstaat zelden in één klap. Het is een langzaam proces, maar wel een proces dat vaak in het voorjaar de kop opsteekt. Eerst droogt de bodem uit, daarna krijgen gewassen het lastiger en pas later worden de watertekorten ook echt voelbaar.

Advertentie

Nederland in de gevarenzone

Opvallend is dat ook delen van Nederland in de waarschuwingscategorie vallen. Bij ons is er nog geen sprake van extreme droogte, maar neemt het neerslagtekort wel toe. Het is duidelijk een situatie om de komende tijd in de gaten te houden. Het past ook in een patroon dat we de laatste jaren vaker zien: droge lentes die tamelijk ongemerkt de basis leggen voor problemen, later in de zomer. En dat is precies waar de vergelijking met de Verenigde Staten interessant wordt.

In het noordoosten van Nederland viel gisteren nog een beetje regen, zoals hier in Roodeschool - Jannes Wiersema

In de VS begon het dit jaar ook vroeg. Té vroeg, zeggen meteorologen daar. Droogte, die al in het voorjaar piekt, is vaak een voorbode van een zwaar zomerseizoen, met natuurbranden, watertekorten en economische gevolgen. Europa zit nog niet in zo’n extreme fase. Maar de bouwstenen zijn op sommige plekken al wel aanwezig, in de vorm van minder neerslag, een toenemende verdamping en lokaal dalend bodemvocht. Het verschil zit nu in de schaal waarop het voorkomt, niet in het mechanisme dat aan de basis van de droogte staat.

Een continent van contrasten

Wat Europa uniek maakt, is de grote variatie. Terwijl in Griekenland (zoals op Kreta) de droogte juist toeneemt, herstellen andere regio’s. Terwijl Noordoost-Europa droger wordt, profiteert een deel van Midden-Europa van recente regen. Zelfs binnen de landen kunnen de verschillen groot zijn. Dat maakt het lastiger om de ernst van de situatie te duiden. Van een alarmerend totaalbeeld is gelukkig nog geen sprake, we zien meer een lappendeken van signalen.

Want, het grootste deel van Europa verkeert nog in normale of herstellende omstandigheden. Dat is het goede nieuws. Maar de aanwezigheid van droogte in zoveel verschillende regio’s tegelijk, hoe lokaal ook, laat zien dat het systeem ook bij ons wel onder druk staat.

Voor de komende tijd een aandachtspunt

De situatie in de VS is een voorbeeld van waar het naartoe kan groeien, als de negatieve omstandigheden samenkomen en aanhouden. Europa is daar gelukkig (nog) niet. Maar het idee dat droogte de komende tijd geen probleem wordt, is ook niet meer helemaal houdbaar.