Ongekend vroege tropische hitte op 21 april 1968

Foto boven: Mist boven het water op een kille ochtend - Chris Meewis

Op 21 april 1968, een historische dag in Nederland, kwam een golf met tropische hitte naar Noordwest-Europa die Nederland in een gloed van warmte hulde. Het werd in ons land de vroegste tropische dag ooit, met in Limburg ruim 32 graden.

Terwijl in de hitlijsten 'Cinderella Rockefella' triomfeerde, beleefden mensen langs de kust en verder landinwaarts een dag van ongekend vroege hitte. De thermometer klom tot bizarre hoogten, met recordtemperaturen die de geschiedenisboeken zouden halen. In het zuiden kwam het kwik boven 30 graden uit. Nooit eerder gebeurde dat zo vroeg in het jaar.

Mist boven het water op een kille ochtend - Chris Meewis

Het was een zondag, een dag die normaal gesproken rustig zou zijn, maar deze dag was allesbehalve gewoon. Terwijl voetbalfans juichten voor hun favoriete teams op het veld, en roeiers hun kracht testten op de Bosbaan, werden elders in het land records gebroken. Feyenoord won met 1-2 tegen DWS, terwijl Ajax met 0-2 zegevierde bij NEC. Op de Bosbaan bij Amsterdam roeide Harry Droog zijn weg naar de overwinning.

Advertentie

Onverwachte hitte

De politieke arena werd gedomineerd door mensen als Lyndon B. Johnson in de Verenigde Staten, Harold Wilson in het Verenigd Koninkrijk en Piet de Jong als premier van Nederland. Maar op deze dag, 21 april 1968, waren het niet alleen politieke leiders die de aandacht trokken; het was de onverwachte hitte die het gesprek van de dag was.

De winter van '68 was een vrij normale die gemiddelde temperaturen opleverde, met slechts één vorstperiode. Maar toen de lente aanbrak, bracht maart verrassend milde temperaturen met zich mee. Op 24 maart noteerde De Bilt al 20,3 graden. En tegen het einde van de maand bereikte de temperatuur zelfs bijna 24 graden. Het was een teken van wat komen ging, een lente die warmte zou brengen op een manier zoals nog niet eerder was gezien.

Vroegste tropische warmte ooit

Op 16 april begonnen de temperaturen te stijgen en twee dagen later werden de eerste zomerse dagen van het jaar gemeten. Maar het was pas op 20 april dat de warmte echt toesloeg. Op hoogte was warme lucht naar het noorden gestroomd. Met een combinatie van zon en wolken steeg de temperatuur die dag op veel plaatsen in het land tot ruim boven 25 graden.

Een dag later, op 21 april bereikte de warmte haar hoogtepunt. Op de weerkaarten zagen we boven het westen van Rusland een hogedrukgebied, op de oceaan ten zuidwesten van Ierland lag een lagedrukgebied. In Nederland waaide een zwakke zuidwestenwind. Boven Limburg bedroeg de temperatuur op een hoogte van 1500 meter 15 of 16 graden. Er was die dag maar weinig wind en de eerst fel schijnende zon deed de rest. Later op de dag kwam vanuit het westen ook bewolking opzetten, maar die bereikte het zuidoosten pas laat.

Advertentie

Verschillende stations kwamen boven 30 graden uit

Op verschillende plaatsen kwamen de temperaturen boven 30 graden uit. Het was de vroegste tropische warmte ooit. Terwijl het in De Bilt bij een afwisseling van wolken en zon 27,8 graden werd, was het in Venlo met 32,2 graden schroeiend heet. Ook Buchten, Almen, Emmen, Gemert en Volkel kwamen boven 30 graden uit, Vlissingen redde het op een haar na niet.

Stranden waren overvol, voetbalstadions waren een broeinest van hitte en mensen zochten op allerlei manieren naar mogelijkheden om af te koelen. Deze vroege hitte was ongekend en vestigde records die tot op de dag van vandaag standhouden. Het was een dag die de geschiedenis inging als een van de warmste aprildagen ooit in Nederland.

Terug in het nu

Terug in het nu is dit jaar van vroege hitte in Nederland nog geen sprake. Sterker nog, het ziet er voor de komende tijd zelfs relatief koel uit, maar deze week is nog aangenaam.

We komen uit een opnieuw koude nacht. Op de KNMI-stations kwam het weliswaar op normale waarnemingshoogte nergens tot vorst (Gilze-Rijen en Heino haalden 1,1 graden, Eelde 1,3 graden), aan de grond vroor het wel (Heino en Eelde -1,6 en Gilze-Rijen -1,5 graden).

Opnieuw vorst in de duinpannen

De duinpannen van vrieskoujagers Pieter Bliek en Karel Holvoet waren een stuk kouder. Vogelmeer 1 noteerde op normale waarnemingshoogte -4,7 graden, Vogelmeer 3 kwam op -4,55 graden uit en Vogelmeer 2 noteerde -4,38 graden. Aan de grond was Bol 2 het koudst met op 10 centimeter hoogte een laagste temperatuur van -4,48 graden.

Valt vandaag en morgen verspreid over het land nog een bui en morgen in het noordoosten ook een beetje regen, in de dagen daarna is het droog en komt de zon er mooi door. Er waait dan een noordelijke tot noordoostelijke wind. In het hierbij vandaag 12 tot 16 en morgen 10 tot 14 graden, in de dagen daarna wordt het warmer en kan het in het zuiden 19 graden worden.