Is er ook in Nederland op bijzondere temperaturen gegokt?

Foto boven: Het meetveld in De Bilt, foto ter illustratie - Arjan Kramer

Dat de metingen van weerstations gevoelig zijn voor schommelingen in de temperatuur, weten we al heel lang. Maar dat die schommelingen ook door de dynamiek op gokplatforms kunnen worden beïnvloed, was toch nieuw. En de vraag rijst nu: is zoiets ook in Nederland weleens gebeurd? Er zijn een paar verdachte gevallen.

Het was het AD dat deze week over opvallende temperatuurschommelingen in Frankrik berichtte. Gokkers, die geld inzetten op het internationale onlineplatform Polymarket, lijken de temperaturen van een weerstation bij de Parijse luchthaven Charles de Gaulle te hebben gemanipuleerd, om daar flink aan te verdienen, zo meldt de krant. Een graad Celsius meer of minder kan daarbij al duizenden dollars opleveren.

Het meetveld in De Bilt, foto ter illustratie - Arjan Kramer

Twee bijzondere schommelingen van de temperatuur

Het gebeurde twee keer, begin deze maand en 9 dagen later. Het waren opvallende schommelingen van de temperatuur die zich in ongeveer een uur tijd afspeelden. Eén keer ging het kwik van 18 graden naar 22,5 graden en daarna snel weer terug. Negen dagen later was er een sprong van 16 graden naar 21,9 graden en weer terug. En vooral die tweede keer was erg opvallend, want speelde zich in de avond af toen de zon al lang en breed onder was.

Advertentie

Op een internationale gokplatform bleken weddenschappen te zijn afgesloten over de temperatuur in Parijs, precies op de momenten dat die grote schommelingen optraden. Het vermoeden is dan ook dat er opzet in het spel was. Had je op 6 april ingezet en je weddenschap gewonnen, dan lag er 14.000 dollar voor je klaar. Een inzet op de schommeling van 15 april blijkt iemand zelfs 20.000 dollar te hebben opgeleverd. De Franse weerdienst heeft naar aanleiding van de gebeurtenissen inmiddels een aanklacht bij de politie ingediend.

Ook in Nederland zijn er vreemde schommelingen geweest

Dan naar Nederland. Ook bij ons gebeurde het af en toe dat vreemde sprongen in de temperaturen optraden en dat zelfs bewijsbaar pogingen in het werk werden gesteld om de temperatuurontwikkeling op een weerstation te beïnvloeden.

Dat speelde bijvoorbeeld op 26 en 27 juli 2018. Nederland beleefde zijn warmste zomer ooit en we zaten middenin een hittegolf die op 15 juli was begonnen. Het was gloeiend heet en het vermoeden bestond dat het toen nog geldende warmterecord van Warnsveld (38,6 graden, gemeten op 23 augustus 1944) er weleens aan kon gaan. Eén van de plaatsen die daarvoor in aanmerking kwamen, was Arcen in Limburg. In die tijd werd dit station (dat inmiddels door station Horst is vervangen) als het warmste van Nederland gezien.

Een dag later stond er ineens een vrachtwagen

Nu was de temperatuur in Arcen op 26 juli al tot 38,2 graden opgelopen, slechts vier tienden van een graad verwijderd van het toen geldende nationale hitterecord. Een dag later stond er ineens een vrachtwagen, dichtbij het weerstation, die nog wat extra zonnestraling naar de thermometer weerkaatste. De hoop was kennelijk dat het toen wel zou lukken. Het gebeurde uiteindelijk niet. Die dag kwam de temperatuur op het weerstation op 38,1 graden uit. Wie uiteindelijk bedacht had om er een vrachtwagen te plaatsen, is nooit helemaal duidelijk geworden.

Advertentie

Een jaar later gebeurde weer iets bijzonders. Dit keer was het weerstation Deelen, net ten noorden van Arnhem dat alle aandacht op zich gevestigd wist. Eerst even terug naar die epische 25 juli 2019. De aanloop was al bijzonder. Een dag eerder was het bijna 75 jaar geldende warmterecord van Warnsveld verbeterd. Het gebeurde op de vliegbasis Gilze Rijen (en niet in Arcen). Uiteindelijk eindigde de dag met een nog wat hogere temperatuur in Eindhoven, zodat het nieuwe warmterecord daar dus heel even terechtkwam.

Langer dan een dag stond het echter niet. Op 25 juli gingen de temperaturen nog verder omhoog. Het was een zonnige dag met een beetje cirrus. De bovenlucht was uitzonderlijk warm. Dankzij de volop schijnende zon schoten de temperaturen omhoog. Uiteindelijk was het Gilze-Rijen dat met een maximumtemperatuur van 40,7 graden het nieuwe warmterecord aantekende.

Vol verbijstering keken we naar Deelen

Maar ik herinner me nog goed hoe we diezelfde dag vol verbijstering naar de thermometer van Deelen bij Arnhem keken. Daar steeg de temperatuur tussen 13.43 en 14.18 uur razendsnel van 35,7 naar 42,9 graden. Om daarna weer vrij abrupt naar circa 37 graden te dalen. Ook op een hoogte van 10 centimeter werd deze spike waargenomen. Op een tweede meetlocatie, een kilometer bij het meetveld vandaan, deed de afwijking in de temperaturen zich niet voor.

Het duurde die dag niet lang of de waarde van Deelen werd alweer geschrapt. Vrijwel meteen had het KNMI redenen om de meting als verdacht aan te merken. In de periode daarna volgde een uitgebreid onderzoek. Inspecteurs van het KNMI bezochten de meetlocatie en spraken met de persoon die in het kantoor dat op de meetlocatie uitkijkt op het moment van de meting aanwezig was. Hij had gedurende het tijdstip van de meting niets bijzonders gezien.

Sensoren zijn onderzocht

Ook werden de sensoren meegenomen om bij het KNMI in De Bilt te worden onderzocht. Daarbij werden geen onregelmatigheden aangetroffen. Ook bleek niets mis te zijn met de lijn waarmee de data van de meetlocatie naar de apparatuur van het KNMI werden doorgespeeld. Op de locatie zelf werden verder geen onregelmatigheden aangetroffen. Toch bleef de meting, ook na op allerlei andere manieren tegen het licht te zijn gehouden, nog altijd verdacht.

Als extra maatregel werd de meetgeschiedenis van het station doorgespit. Daarbij werd nog een andere dag gevonden waarop het temperatuurverloop op de locatie zich op een onverklaarbare manier afspeelde. Dat gebeurde op 4 december 2018. Net als voor 25 juli 2019 kon geen meteorologische verklaring worden gevonden voor de spikes in de metingen op de locatie. Ook toen waren die afwijkingen er op het meetveld wel, maar op de back-up locatie niet.

Ongemakkelijk

Het ongemakkelijke nu is dat voor de twee opvallende schommelingen van de temperatuur op het meetstation van Deelen dus nooit verklaringen zijn gevonden. We weten dat de meting van 25 juli 2019 niet klopte en dat een niet natuurlijke oorzaak ervoor zorgde dat de temperatuur plotseling zo uithaalde. Maar we weten niet wat die oorzaak precies was. En datzelfde geldt voor de op 4 december 2018 waargenomen temperatuurschommeling die ook onverklaard is.

Met het verhaal uit Frankrijk in het achterhoofd is er wellicht stof voor een extra onderzoek. Is er in 2018 en in 2019 misschien ook gegokt op de temperaturen van het Gelderse meetstation? Zeker in 2019 stond er iets op het spel, namelijk waar het Nederlandse hitterecord (dat zo lang het ‘eigendom’ van Gelderland was) voor misschien wel langere tijd zou terechtkomen. Het werd Gilze-Rijen in Brabant, maar met 42,9 graden was het van Gelderland geweest. Of is het allemaal toch toeval geweest en zullen we het nooit helemaal weten? Dat kan natuurlijk ook.