Elke dag krijgen we een beetje meer lente, tot het zomer is

Foto boven: In de lente komt de zon iedere dag een beetje hoger aan de hemel en wordt daarbij steeds sterker - Joost Mooij

We staan er nauwelijks bij stil, maar iedere dag zet de lente een klein stapje, op weg naar de zomer. De zon komt een beetje hoger en er valt iets meer straling op ons deel van de aarde. Iedere dag kan het potentieel ook wat warmer worden.

Het gaat niet met grote sprongen, maar heel geleidelijk, en ook heel zeker. Totdat de zomer komt en we volop van het werk van de lente kunnen profiteren.

In de lente komt de zon iedere dag een beetje hoger aan de hemel en wordt daarbij steeds sterker - Joost Mooij

Het lengen van de dagen begint al in december, maar gaat in april echt hard. Nu komt er dagelijks zo’n 4 tot 5 minuten bij. Dat is ruim een half uur extra daglicht per week. In maart ging het zelfs nóg sneller, maar ook nu zit het tempo er nog flink in. Wel zien we de groei langzaam afvlakken, totdat we rond 21 juni bijna stilstand bereiken: de langste dag van het jaar.

Advertentie

De zon klimt hoger

Niet alleen de lengte van de dag verandert, ook de zon klimt elke dag een stukje hoger aan de hemel. Het scheelt ongeveer een derde graad per dag. Dat klinkt verwaarloosbaar klein, maar het effect doet ertoe, zeker als je het optelt over weken.

Een hoger staande zon betekent dat zonlicht een kortere weg door de atmosfeer aflegt, dat er minder verstrooiing is en vooral dat per vierkante meter meer energie het aardoppervlak bereikt. Oftewel: de zon wordt niet alleen langer zichtbaar, maar ook steeds krachtiger.

Meer energie, elke dag opnieuw

De combinatie van langere dagen én een hogere zon zorgt ervoor dat de aarde nu iedere dag een paar procent meer zonne-energie ontvangt dan de dag ervoor. Dat lijkt weinig, maar het telt op.

Zie het als een energierekening: in de winter geven we meer energie af dan we ontvangen, in de lente draait dat langzaam om. Er komt een kantelpunt waarop de aarde elke dag een beetje energie ‘overhoudt’. Dat overschot stapelt zich op, en dat gaan we merken.

Advertentie

Waarom het niet meteen warmer wordt

Toch voelt het niet alsof het elke dag warmer wordt. Vandaag 20 graden betekent niet automatisch morgen 20,5 graden. Dat komt doordat temperatuur door veel meer wordt bepaald dan alleen de zon: denk aan windrichting, bewolking en de herkomst van de lucht.

Onder al die dagelijkse schommelingen zit wel een stille trend. Het warmt in de lente niet op doordat morgen anders is dan vandaag, maar doordat elke dag een héél klein beetje meer energie overblijft dan de vorige.

De traagheid van de seizoenen

Misschien wel het mooiste inzicht: de zon bereikt haar hoogste punt al in juni, maar de warmste dagen volgen pas weken later. Dat komt door de traagheid van de aarde, en vooral van de zeeën. Het systeem heeft tijd nodig om op te warmen.

Zelfs als de dagen straks alweer wat korter worden, stroomt er nog steeds meer energie binnen dan eruit gaat. De zomer loopt daardoor altijd een beetje achter op de zon.

Overal zie je de effecten van die extra energie en de stijgende zon. Schaduwen worden elke dag iets korter, bladeren ontvouwen zich in hoog tempo, insecten komen massaal tevoorschijn en de verdamping neemt toe, wat weer tot droogte kan leiden.

Het zijn allemaal signalen van hetzelfde proces: de motor van de lente draait steeds harder.

En straks… vlakt het af

Maar hoe snel het nu ook gaat, het zal uiteindelijk weer rustiger worden. In mei groeit de daglengte nog maar met een paar minuten per 24 uur, in juni wordt dat nog minder. En rond de langste dag lijkt alles even stil te staan.

Maar schijn bedriegt. Tegen die tijd heeft de lente haar werk wel gedaan.

De lente komt niet met een klap. Niet op één dag, niet in één week. Ze sluipt naar binnen, in minuten licht en in een zon die elke dag een stukje hoger klimt. Onzichtbaar bijna. Totdat je ineens merkt dat de wereld veranderd is, en het zomer is geworden.